Arkadan itiş mi, arkadan çekiş mi?

automagg’da yer alan tüm yazılarda arkadan itişli dediğimiz için sorunun cevabını baştan verdik sanıyorsunuz değil mi? Hayır, durum böyle değil. Aslına bakılırsa, arkadan çekiş demek otomobille anlamamakla eşanlamlı hale geldi. Tıpkı otomobil yerine araba demek gibi. Kısaca birazdan bir özeleştri yapacağız ve işin doğrusunu bulmaya çalışacağız.

ArkadanCekis

Kendi adıma söylemek gerekirse, 20 yıldır çalıştığım bütün yayınlarda yanlış yazdım. Daha doğrusu bilerek yanlış yazdım. Çünkü otomotiv basınının jargonunda yer alan doğru ne yazık ki arkadan itişti. Oysa mantığım ve otomobil kültürüm bana arkadan itiş diye bir tanımın hiç olmadığını söylüyor. Açıkçası bu kadar zamandır bile bile yanlış yazmaktan çok yoruldum. İşin içinde itmek ya da çekmek yok. Bu durumda, önden çekiş tabiri de çok doğru değil diye düşünebilirsiniz ama burada kullanılan çekiş aslında çekmekle birebir aynı değil. Çekmek fiilini kullandığınız zaman doğal olarak zıttı itmek oluyor. Çekiş ise motorlu araçlarda bambaşka bir kavramı ifade ediyor. Peki, detaylara girmeden evvel yabancı diller ne diyor, ona bir bakalım. İngilizcede front wheel drive/rear wheel drive denir ve FWD/RWD gibi kısaltmalarla da anılır. Almanlar, vorderradantrieb/hinterradantrieb derler. Bazı kaynaklarda frontantrieb/heckantrieb diye de geçer. Fransızlar, traction avant/traction arriere olarak durumu özetlerken, İtalyanlar ise trazione anteriore/trazione posteriore diye kulağa çok da hoş gelen bir şekilde tanımlar bu durumu. Görüldüğü gibi dünyada çekiş ve itiş gibi farklı söylenen bir anlayış yok. Japonlar ne diyor bilmiyorum ama otomotiv üretiminde söz sahibi ülkelerde çekmek ya da itmek fiillerine rastlamıyoruz. İşin özünde traction yani bir anlamda taşıma fiili var. Sözlüğe bakıldığında traction’ın; çekiş, çekiş gücü, taşıma ya da kavrama olarak Türkçeleştirildiğini görüyoruz ama bizim en çok kullandığımız çekiş. Çekmek ve itmek fiillerinin yabancı dillerdeki karşılığı ise bambaşka. Sonuç olarak gücü zemine iletmek söz konusu ve bunu yapan tekerleklerin ön ya da arka tekerlekler olduğu anlatılmak isteniyor. Aracı taşıyan tekerleklerin hangisi olduğu gibi de özetlenebilir. Bu durumda asıl doğru olanın ‘arkadan çekiş’ olduğu ortaya çıkıyor. Eğer arkadan itişli derseniz, komik bir şekilde araç geri geri giderken önden çekişli oluverir (!) Peki, dört tekerlekten çekişliler? Onlara ne diyeceğiz? Bir arada önden çeker ve arkadan iter mi? Ya da klasik aktarma organlarına sahip bir Mercedes’in çekiş kontrol sistemine itiş kontrol sistemi mi dememiz gerekiyor? Traction’ın tam karşılığı Türkçe’de ‘çekiş’ ise motor gücünü zemine hangi tekerlekler aktarırsa aktarsın ona ‘çekiş’ demek zorundayız.ArkadanCekis_1 Bazıları ise saçmalamayı daha da ileri boyuta götürüyor. Motor önde ve çekiş arkadaysa arkadan çekişli diyecekmişiz çünkü gücü sağlayan ünite öndeymiş ve otomobili o çekiyormuş. Hem motor hem de çekiş arkadaysa arkadan itişli olurmuş (!) Peki ortadan motorlular ne olacak? Günümüzde doğru anlamıyla arkadan motorlu otomobil kalmadı gibi bir şey. Birçok spor otomobil ortadan motorlu. Yani Ferrari 458 Italia, bundan böyle ortadan itiş-çekişli olarak anılacak. Porsche 911 ya da eskinin Renault Alpine A110’u gerçek arkadan itişliler çünkü motoru arka aksın gerisinde (!) Bunları düşünenlere gülmemek elde değil… Tabii bir de dillerde benimsemek vardır. Dil uzmanları bir kelime türetir ama halk bunu benimsemezse hiçbir anlamı olmaz. Siz hiç otobüse çok oturgaçlı götürgeç diyen bir zavallıya rastladınız mı? Gerçi bunun bir şehir efsanesi olduğu ve TDK’nın ortaya atmadığı daha önce açıklanmıştı. Kısaca, halkın benimsediği bir söyleyişin de kısmen doğru olduğu kabul edilebilir. Bu durumda genel olarak ‘arkadan itişli’nin daha fazla kabul gördüğünü görüyoruz. Şarja şarz demek çok büyük yanlıştır ama arkadan çekiş yerine arkadan itiş demek aynı ölçüde bir yanlış değildir. O kadar alışmışız ki, arkadan çekiş demek benim de kulağımı tırmalıyor açıkçası. Diğer yandan bir konuda ihtisas sahibi olduğunu iddia eden yayınlar, halka doğruyu empoze etmelidir. Bu anlamda, automagg bundan sonra arkadan itişli tabirini kullanmayacak ve arkadan çekiş diyeceğiz. Alkışlayanlar da olacaktır, aşağılayanlar da ama doğrusu bu. Onlar çekişip itişsinler; biz gücümüzü zemine veriyor ve çekiş yapıyoruz…

 

(Visited 1.830 times, 1 visits today)

Yazar: automagg

Bu yazıyı paylaş

Yorum gönder

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir